Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: να διασφαλιστεί το συμφέρον του καταναλωτή

Επιστολή στην Υπουργό Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κ. Τίνα Μπιρμπίλη

Αθήνα 11 Φεβρουαρίου 2010
Προς
Υπουργό Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής
 κ.  Τίνα Μπιρμπίλη

Θέμα: Τιμολόγηση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας


Αγαπητή κ. Μπιρμπίλη

Θα θέλαμε, για άλλη μια φορά, να σας ευχηθούμε καλή επιτυχία στο δύσκολο και πολύπλευρο έργο που αναλάβατε εν μέσω πολλών αντιξοοτήτων.

Σας απευθύνουμε αυτή την επιστολή, επιθυμώντας να σας ενημερώσουμε για τις απόψεις μας για τον τρόπο τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να σας καλέσουμε να προβείτε στις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να διασφαλιστεί όχι μόνο η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα μας αλλά και το συμφέρον του καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας.

Αφορμή, οι προτάσεις του ΥΠΕΚΑ για μεταβολές στον τρόπο τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες διατυπώθηκαν στο σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση της Ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την Αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής».

Αναγνωρίζοντας την σημαντική συμβολή που έχει η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την επίτευξη στόχων όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η αύξηση της ασφάλειας της ενεργειακής τροφοδοσίας της χώρας, και η μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα, η ελληνική πολιτεία έδωσε τα τελευταία χρόνια –και ειδικότερα με το Νόμο 3468/2006- σημαντικά οικονομικά κίνητρα για την πραγματοποίηση σχετικών επενδύσεων. Τα κίνητρα αυτά συνίστανται α) στην παροχή επιδότησης κεφαλαίου που φτάνει και το 50% (για τις δαπάνες διασύνδεσης ενός σταθμού με το δίκτυο) και β) εγγυημένη τιμή για την αγορά, από το ΔΕΣΜΗΕ, της παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενέργειας.

Εκ του αποτελέσματος, τα κίνητρα αυτά φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ελκυστικά, καθώς μετά την θέση σε ισχύ του ν.3468/2006, παρατηρήθηκε συνωστισμός υποψήφιων επενδυτών, οι οποίοι κατέκλυσαν τις αρμόδιες υπηρεσίες με αιτήσεις για έργα (αιολικά και φωτοβολταϊκά) που είναι πολλαπλάσια από τις ανάγκες της χώρας, προκειμένου να ικανοποιήσει τους στόχους της και να εκπληρώσει τις διεθνείς της δεσμεύσεις για παραγωγή πράσινης ενέργειας.

Το Υπουργείο Π.Ε.Κ.Α. υπό την ηγεσία σας, φαίνεται να συνεχίζει την ίδια πολιτική διεύρυνσης των ήδη πλουσιοπάροχων οικονομικών κινήτρων προς τους επενδυτές. Αυτό, αποδεικνύεται αφ’ ενός από την πρόσφατη απόφασή σας για τη σημαντική αύξηση της τιμής με την οποία  αμείβονται οι παραγωγοί αιολικής ενέργειας κατά 9,6% (από 80,14€/MWh σε 87,85€/MWh) αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου του 2009, και  αφ’ετέρου από τις προτάσεις του ΥΠΕΚΑ στο πλαίσιο του παραπάνω σχεδίου νόμου.

Ως γνωστόν,οι εγγυημένες τιμές που απολαμβάνουν οι παραγωγοί από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας διαμορφώνουν το ύψος του Ειδικού Τέλους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με το οποίο επιβαρύνονται όλοι οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το τέλος αυτό καλύπτει το ακριβότερο κόστος αμοιβής της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έναντι παραγωγής από τα συμβατικά καύσιμα.

Ο  ΔΕΣΜΗΕ έχει ήδη ζητήσει τον 12πλασιασμό του Ειδικού Τέλους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από περίπου 0,30 €/MWh σήμερα σε 3,95€/MWh για να καλύψει τόσο τις πρόσφατες αυξήσεις των εγγυημένων τιμών, όσο και την προβλεπόμενη αυξημένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τον επόμενο χρόνο.Ωστόσο,η κυβέρνηση διατηρεί στα ίδια επίπεδα το ύψος του Ειδικού Τέλους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά,  αν και έχει δεσμευτεί να μην το αυξήσει για το τρέχον έτος, σωρεύει μ’ αυτή την πολιτική της ελλείμματα στο ΔΕΣΜΗΕ, τα οποία προφανώς κάποια στιγμή θα πρέπει να καλυφθούν (φοβόμαστε με έμμεσο τρόπο) από τις χρεώσεις που θα επιβληθούν στους καταναλωτές

Ακόμα, όπως επισημαίνεται στο κείμενο που υποβλήθηκε από τη ΡΑΕ στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του σχεδίου νόμου για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της (Παράρτημα Ι), για την επίτευξη  μόνο κατά το ήμισυ του εθνικού στόχου που τίθεται στο σχέδιο νόμου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας  το έτος 2015 (δηλαδή 20% της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας),  προκύπτει ότι με βάση τις ισχύουσες εγγυημένες τιμές, η επιβάρυνση του Ειδικού Τέλους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα πλησιάσει τα 50,1 €/MWh αν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στηριχθεί κυρίως στη φωτοβολταϊκή ενέργεια! Δηλαδή 166 φορές η σημερινή τιμή!!

Επιπλέον, η ΡΑΕ συνεχίζει επισημαίνοντας τα εξής: «Οι τιμές των φωτοβολταϊκών στην περιοχή 400-500 €/MWh θεσπίστηκαν όταν το κόστος εγκατάστασής τους ήταν 6-7 χιλ. ευρώ/ΚW και σε συνδυασμό με τις επιδοτήσεις, ήταν από τότε ιδιαίτερα γενναιόδωρες, προκαλώντας ένα κύμα αιτήσεων παραγωγής. Σήμερα το κόστος έχει πέσει για μεγάλες εγκαταστάσεις κάτω από 2,5 χιλ. ευρώ/ΚW, χωρίς αντίστοιχη πτώση της τιμής απορρόφησης της ενέργειας τους. Συνεπώς οι τιμές της ενέργειας που παράγεται από φωτοβολταϊκά είναι αδιανόητα υψηλές και πρέπει να μειωθούν σημαντικά.»

Τις παραπάνω διαπιστώσεις επιβεβαιώνουν στην πράξη οι πρόσφατες ενέργειες ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Συγκεκριμένα: Ο γερμανός ομόλογός σας υπουργός περιβάλλοντος Norbert Röttgen ανακοίνωσε στις 20 Ιανουαρίου την πρόταση της κυβέρνησής του για μείωση κατά 15% της εγγυημένης τιμής για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στις στέγες από τον Απρίλιο, και σε ανοιχτά γήπεδα από τον Ιούλιο, ενώ για τις αγροτικές εγκαταστάσεις προτείνει μείωση 25% από τον ερχόμενο Ιούλιο.

Αντίστοιχα, στις 13 Ιανουαρίου, η Γαλλία επίσης ανακοίνωσε την περικοπή των εγγυημένων τιμών για φωτοβολταϊκά στις στέγες κατά 24% (από 0,55€/kWh σε 0,42 €/kWh), όταν εδώ πρόσφατα ανακοινώθηκε ως πρωτοποριακό το αντίστοιχο  πρόγραμμα για 0,55€/kWh!  
Στις παραπάνω εξελίξεις πρέπει να επισημάνουμε και τις πρόσφατες δηλώσεις του γενικού γραμματέα της ένωσης των παραγωγών φωτοβολταϊκών στην Ευρώπη, της EPIA (European Photovoltaic Industry Association) ότι «η ελκυστικότητα των επενδύσεων σε φωτοβολταϊκά σε κάθε εθνική αγορά πρέπει να είναι τέτοια ώστε να δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης χωρίς ωστόσο να δημιουργεί κερδοσκοπική φούσκα.»

Ελκυστική επένδυση, σύμφωνα με τον γ.γ. της ΕΡΙΑ,  είναι η 6-10% ετήσια απόδοση για τους μικρούς ιδιώτες και η 8-12% για τους επιχειρηματίες επενδυτές. Οι αποδόσεις που έχουν δημιουργηθεί στην ελληνική αγορά,  –χωρίς να ληφθούν υπόψη οι επιδοτήσεις κεφαλαίου- φτάνουν το 20% για τα φωτοβολταϊκά και αγγίζουν και το 30% για αποδοτικούς αιολικούς σταθμούς!  Με λίγα λόγια, δαπανώνται διπλάσια χρήματα, χρήματα των ελλήνων καταναλωτών, για επενδύσεις οι οποίες σύμφωνα με τις δηλώσεις εκπροσώπων του κλάδου τους θα υλοποιούνταν με τα μισά χρήματα!

Με βάση τα παραπάνω, η ΕΚΠΟΙΖΩ πιστεύει ότι οι ισχύουσες τιμές και τα οικονομικά κίνητρα που έχουν δοθεί στην χώρα μας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκή ενέργεια αλλά και αιολική, είναι υπερβολικά, μη επαρκώς τεκμηριωμένα και αποβαίνουν προς όφελος μιας μικρής ομάδας μελετητών-επενδυτών και εις βάρος του συνόλου των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας.

Γι’αυτό, σας καλούμε να:

•    λάβετε υπόψη τις εξελίξεις στο κόστος προμήθειας του σχετικού εξοπλισμού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις εύλογες αποδόσεις που αναμένει ένας σοβαρός επενδυτής στην Ευρώπη
•    προχωρήσετε σε μελέτη, πριν μεταβάλετε τις εγγυημένες τιμές που εισηγείσθε με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δημοσιοποιώντας τις μέσες ετήσιες αποδόσεις (ανά τεχνολογία) που αναμένει ένας επενδυτής στον χρονικό ορίζοντα της σύμβασης πώλησης ενέργειας που θα υπογράψει, καθώς και τις υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό τους
•    περικόψετε, με βάση τα ανωτέρω, σε λογικά πλαίσια τις εγγυημένες τιμές και να καταργήσετε τις όποιες επιδοτήσεις κεφαλαίου, οι οποίες δεν είναι πλέον απαραίτητες, ώστε  να εξασφαλίζεται όχι μόνο η βιωσιμότητα των επενδύσεων αυτών αλλά και το μακροχρόνιο συμφέρον του καταναλωτή και η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας εν γένει
•     φροντίσετε για τη διάχυση των οικονομικών ωφελειών από την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε ευρύτερο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας
•    μη συμβάλετε με τα προτεινόμενα τιμολόγια στην συκοφάντηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και στην δημιουργία της εντύπωσης στον μέσο έλληνα καταναλωτή ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αντί να αποτελέσουν ευκαιρία αειφόρου ανάπτυξης για την χώρα, αποτελούν το πεδίο εύκολης κερδοσκοπίας με την συμβολή και τις ευλογίες του επίσημου κράτους.

Ακόμα,αξιοποιώντας την ευκαιρία αυτή, θα θέλαμε να αναφερθούμε και στο θέμα ανάπτυξης φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας. Σύμφωνα με την ΚΥΑ 49828/2008, άρθρο 17, παρ. 2, εδάφιο ε, η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας αποτελούσε ζώνη αποκλεισμού από τις εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης ηλιακής ενέργειας, και η γη αυτή αναμένεται να πληγεί  από την κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η προστασία της βάσης φυσικών πόρων  από την οποία εξαρτάται η γεωργία επιτρέπει στον γεωργικό τομέα να αναπτύξει καλύτερα την προσαρμοστικότητά του στις κλιματικές αλλαγές. Προτείνεται συνεπώς η διαφύλαξη της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας αποκλειστικά για γεωργική χρήση, ως παρακαταθήκη προσαρμογής των γεωργικών εδαφών στην κλιματική αλλαγή και η διατήρησή της ανωτέρω ρύθμισης της ΚΥΑ 49828/2008.

Τέλος, θα θέλαμε να τονίσουμε, ότι θα πρέπει να διαφυλαχθούν ‘ως κόρη οφθαλμού’ όλες  ανεξαιρέτως οι περιοχές προστασίας της φύσης, ιδιαίτερα αυτές που ανήκουν στο δίκτυο ‘Natura 2000’, κάτι το οποίο δυστυχώς δεν φαίνεται να γίνεται βάσει των προβλέψεων του άρθρου 8 του προτεινόμενου νομοσχεδίου.

Είμαστε στην διάθεσή σας για περαιτέρω διευκρινίσεις, εφ’όσον το κρίνετε απαραίτητο.

Με εκτίμηση

Ελένη Αλευρίτου
Πρόεδρος ΕΚΠΟΙΖΩ